CÓ NÊN GIẢM CÂN Ở TUỔI DẬY THÌ?

Tuổi dậy thì là giai đoạn cơ thể phát triển rất nhanh. Những thay đổi này có thể khiến cân nặng tăng lên, nhưng đó không nhất thiết là dấu hiệu bạn đang tăng cân không lành mạnh.

Nếu cảm thấy không hài lòng với vóc dáng, bạn có thể nảy sinh ý định tìm cách giảm cân thật nhanh. Tuy nhiên, cơ thể ở tuổi dậy rất cần đủ năng lượng và dưỡng chất để phát triển.

Vậy làm sao để chăm sóc vóc dáng mà vẫn đảm bảo sức khỏe trong giai đoạn này?

1. TUỔI DẬY THÌ CÓ NÊN GIẢM CÂN KHÔNG?

Để đánh giá cân nặng có phù hợp hay không, cần xem xét độ tuổi, giới tính, chiều cao và quá trình tăng trưởng theo thời gian. Với trẻ em và thanh thiếu niên, việc đánh giá thường dựa trên biểu đồ tăng trưởng và chỉ số BMI theo tuổi, thay vì áp dụng các tiêu chuẩn BMI dành cho người trưởng thành.

Nếu cân nặng khiến bạn lo lắng, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Tùy vào tình trạng phát triển, mục tiêu có thể là duy trì cân nặng để cơ thể tiếp tục tăng chiều cao, điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt hoặc giảm cân dưới sự hướng dẫn chuyên môn.

Điều quan trọng là không tự áp dụng chế độ giảm cân chỉ vì muốn có vóc dáng giống bạn bè hoặc người nổi tiếng.

2. LÀM SAO ĐỂ KIỂM SOÁT CÂN NẶNG Ở TUỔI DẬY THÌ MỘT CÁCH LÀNH MẠNH?

Thay vì ăn kiêng nghiêm ngặt, hãy bắt đầu từ những thói quen giúp cơ thể nhận đủ dinh dưỡng và hoạt động khỏe mạnh.

Ăn đủ bữa và đa dạng thực phẩm

Bỏ bữa hoặc ăn quá ít để giảm cân có thể khiến cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cho quá trình phát triển. Điều này cũng có thể khiến bạn mệt mỏi, khó tập trung khi học tập hoặc cảm thấy đói nhiều hơn vào những thời điểm khác trong ngày.

Hãy xây dựng các bữa ăn đa dạng, kết hợp những nhóm thực phẩm sau:

• • Tinh bột: cơm, khoai, bún, phở hoặc bánh mì cung cấp năng lượng cho học tập và vận động.

• • Chất đạm: thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ và các loại đậu hỗ trợ xây dựng cơ bắp và các mô trong cơ thể.

• • Rau củ và trái cây: cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ.

• Chất béo: dầu thực vật, các loại hạt và cá cung cấp chất béo cần thiết cho sự phát triển.

Bạn không cần loại bỏ cơm, bánh mì hay bất kỳ nhóm thực phẩm thiết yếu nào chỉ vì muốn giảm cân. Thay vào đó, hãy ăn đa dạng, đáp ứng nhu cầu của cơ thể và điều chỉnh khẩu phần phù hợp.

• Chú ý đến đồ uống hằng ngày

Trà sữa, nước ngọt, trà đóng chai và một số loại cà phê pha sẵn có thể chứa nhiều đường. Nếu sử dụng thường xuyên, những đồ uống này có thể làm tăng đáng kể lượng đường và năng lượng trong khẩu phần hằng ngày.

Bạn có thể bắt đầu bằng cách uống nước lọc thường xuyên hơn, giảm lượng đường khi gọi đồ uống hoặc chọn những loại ít đường hơn. Sữa không đường cũng có thể là lựa chọn phù hợp để bổ sung protein và canxi, tùy theo nhu cầu dinh dưỡng của bạn.

Bạn vẫn có thể thưởng thức những món mình yêu thích. Điều quan trọng là duy trì thói quen ăn uống đa dạng và không để đồ uống nhiều đường thay thế những thực phẩm, thức uống cần thiết cho sự phát triển.

Tìm một hình thức vận động mình yêu thích

Vận động thường xuyên giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, cơ bắp và xương, đồng thời hỗ trợ giấc ngủ và tinh thần.

Bạn có thể lựa chọn những hoạt động mình yêu thích như đi bộ, đạp xe, bơi lội, nhảy dây, chơi cầu lông hoặc tham gia một môn thể thao cùng bạn bè.

Theo khuyến nghị của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trẻ em và thanh thiếu niên từ 6–17 tuổi nên vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày. Hoạt động này có thể bao gồm đi bộ nhanh, đạp xe, chơi thể thao và những bài tập giúp tăng cường cơ bắp, xương.

Nếu chưa quen vận động, bạn có thể bắt đầu với những khoảng thời gian ngắn rồi tăng dần. Đừng xem việc tập luyện là cách để bù lại lượng thức ăn đã ăn hoặc ép cân giảm nhanh.

Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi và hỗ trợ quá trình phát triển thể chất, tinh thần. Thiếu ngủ có thể khiến bạn mệt mỏi, khó tập trung và ảnh hưởng đến thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Thanh thiếu niên từ 13–17 tuổi thường cần ngủ khoảng 8–10 giờ mỗi đêm. Để ngủ tốt hơn, bạn có thể duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định, hạn chế dùng điện thoại sát giờ ngủ và tránh uống các loại đồ uống chứa caffeine vào buổi tối.

3. NHỮNG CÁCH GIẢM CÂN NÊN TRÁNH Ở TUỔI DẬY THÌ

Cơ thể ở tuổi dậy thì vẫn cần năng lượng, vitamin và khoáng chất để phát triển. Một số phương pháp giảm cân có thể khiến cơ thể thiếu dưỡng chất hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tự thực hiện mà không có hướng dẫn chuyên môn.

Những cách nên tránh gồm:

• Bỏ bữa hoặc ăn quá ít: khiến cơ thể có nguy cơ không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất.

• • Cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hoặc chất béo: có thể làm khẩu phần mất cân đối và thiếu những chất dinh dưỡng cần thiết.

• • Nhịn ăn kéo dài hoặc tập luyện quá mức: có thể gây mệt mỏi, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi và quá trình phát triển.

• • Tự sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung giảm cân: một số sản phẩm có thể gây tác dụng phụ và không phù hợp với thanh thiếu niên.

• • So sánh cân nặng với bạn bè: mỗi người có tốc độ phát triển khác nhau, nên cân nặng và vóc dáng cũng không giống nhau.
  
  Nếu bạn thường xuyên cảm thấy tội lỗi sau khi ăn, sợ tăng cân đến mức bỏ bữa, chóng mặt, mệt mỏi hoặc cố tập luyện để bù lại những gì đã ăn, hãy chia sẻ với người lớn đáng tin cậy và tìm sự hỗ trợ từ chuyên gia y tế.
  
  

  ---

  
  
  4. BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG THAY ĐỔI NHỎ MỖI NGÀY
  
  Bạn không cần thay đổi tất cả thói quen cùng lúc. Hãy chọn những việc đơn giản mà mình có thể duy trì:
  

• • Ăn đủ các bữa chính và ăn bữa phụ khi đói.

• • Bổ sung rau củ, trái cây và đa dạng nguồn thực phẩm trong ngày.

• • Uống nước lọc thường xuyên hơn.

• • Dành thời gian cho một hoạt động thể chất mình yêu thích.

• Duy trì giờ ngủ ổn định và ngủ đủ giấc.

Bạn cũng có thể ghi chép lại các bữa ăn và hoạt động trong ngày để hiểu rõ hơn về thói quen của mình.

Chẳng hạn, việc ghi chép có thể giúp bạn nhận ra mình thường bỏ bữa sáng, ít ăn rau hoặc ít vận động vào những ngày bận rộn.

Mục tiêu của việc ghi chép là nhận biết những thói quen có thể cải thiện, không phải tạo áp lực phải đếm từng calo, ăn ít hơn mỗi ngày hay liên tục theo dõi cân nặng.

KẾT LUẬN

Tuổi dậy thì là giai đoạn cơ thể cần được cung cấp đủ dinh dưỡng để phát triển. Vì vậy, thay vì cố gắng giảm cân nhanh hoặc chạy theo một vóc dáng nhất định, hãy ưu tiên ăn uống đa dạng, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc.

Nếu bạn lo lắng về cân nặng của mình, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được đánh giá dựa trên quá trình tăng trưởng và tình trạng sức khỏe. Một hướng tiếp cận phù hợp sẽ giúp bạn chăm sóc cơ thể mà không phải đánh đổi nhu cầu dinh dưỡng trong giai đoạn phát triển.

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1. 14 tuổi có giảm cân được không?

Ở tuổi 14, cơ thể vẫn đang phát triển nên không nên tự ý ăn kiêng hoặc giảm cân nhanh. Nếu lo lắng về cân nặng, bạn nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá tình trạng tăng trưởng và xác định hướng phù hợp.

2. 15 tuổi có nên giảm cân không?

Điều này phụ thuộc vào tình trạng tăng trưởng, sức khỏe và cân nặng theo độ tuổi. Ở tuổi 15, ưu tiên ăn đủ chất, vận động và ngủ đủ giấc thay vì tự áp dụng chế độ giảm cân.

3. 13 tuổi bị béo phì thì phải làm sao?

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa để đánh giá tình trạng tăng trưởng và được hướng dẫn điều chỉnh thói quen ăn uống, vận động phù hợp. Không nên tự nhịn ăn hoặc dùng thuốc giảm cân.

4. Tuổi dậy thì có nên ăn kiêng không?

Không nên tự áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt trong giai đoạn này. Cơ thể cần đủ năng lượng và dưỡng chất để phát triển chiều cao, xương và cơ bắp.

5. Làm sao để giảm mỡ bụng ở tuổi dậy thì?

Không thể chủ động giảm mỡ riêng ở vùng bụng chỉ bằng một bài tập. Thay vì tập luyện quá sức hoặc ăn ít để ép bụng nhỏ lại, hãy duy trì chế độ ăn đa dạng, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc.

6. Tuổi dậy thì có nên nhịn ăn để giảm cân không?

Không nên nhịn ăn để giảm cân. Việc thiếu năng lượng và dưỡng chất có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình phát triển của cơ thể.

7. 14 tuổi nặng 60 kg có béo không?

Chưa thể kết luận chỉ dựa vào cân nặng. Cần xem xét thêm chiều cao, giới tính, tuổi chính xác và biểu đồ tăng trưởng để đánh giá tình trạng cân nặng phù hợp.

8. Giảm cân ở tuổi dậy thì có bị lùn không?

Giảm cân không đồng nghĩa với giảm chiều cao. Tuy nhiên, ăn kiêng quá mức hoặc thiếu dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển. Vì vậy, cần đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất.

9. Tuổi dậy thì nên tập thể dục bao nhiêu phút mỗi ngày?

Theo CDC Hoa Kỳ, trẻ em và thanh thiếu niên từ 6–17 tuổi nên vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày. Có thể kết hợp đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc chơi thể thao.

10. Tuổi dậy thì uống thuốc giảm cân được không?

Không nên tự ý sử dụng thuốc giảm cân hoặc thực phẩm bổ sung giảm cân. Nếu có vấn đề về cân nặng, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.

11. 16 tuổi có thể áp dụng chế độ ăn giảm cân của người lớn không?

Không nên tự áp dụng máy móc. Nhu cầu dinh dưỡng ở tuổi 16 vẫn phụ thuộc vào quá trình phát triển, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe, vì vậy cần tránh các chế độ ăn hạn chế quá mức.

12. Tuổi dậy thì ăn gì để vừa khỏe mạnh vừa kiểm soát cân nặng?

Nên ăn đa dạng thực phẩm, gồm cơm hoặc các nguồn tinh bột khác, thịt cá trứng hoặc đậu, rau củ, trái cây và các nguồn chất béo phù hợp. Đồng thời, cần ăn đủ bữa và tránh loại bỏ các nhóm thực phẩm thiết yếu.